Materiały do lekcji
Zapoznaj się z prezentacją oraz obejrzyj film przed realizacją tematu.
INF.08.2 – Teoria
05. Modele OSI i TCP/IP
Modele warstwowe opisują, jak działa komunikacja w sieci: od kabla/sygnału aż po aplikacje. Ułatwiają dobór urządzeń i protokołów oraz diagnozowanie problemów (gdzie jest usterka: warstwa 1, 2, 3…).
Cele lekcji
Po tej lekcji:
- znasz 7 warstw modelu OSI i ich rolę,
- znasz warstwy modelu TCP/IP i potrafisz je porównać do OSI,
- umiesz przypisać typowe protokoły do warstw (Ethernet, IP, TCP/UDP, DNS/HTTP),
- rozumiesz różnicę między adresami MAC i IP,
- potrafisz użyć modelu warstwowego do diagnostyki usterek sieciowych.
Słowa kluczowe
- OSI, TCP/IP
- warstwa fizyczna, łącza danych
- adres MAC, ramka
- IP, routing, pakiet
- TCP, UDP, porty
- DNS, HTTP/HTTPS
- enkapsulacja
- diagnostyka warstwowa
Treść (egzamin – konkret)
Egzaminowo liczy się: warstwy OSI/TCP-IP, przypisanie protokołów/urządzeń oraz umiejętność wskazania, na której warstwie leży problem.
-
Po co są modele warstwowe?
Dzielą komunikację na etapy (warstwy). Dzięki temu łatwiej: • projektować sieci, • dobierać protokoły i urządzenia, • diagnozować awarie. -
Model OSI – 7 warstw:
1) Fizyczna
2) Łącza danych
3) Sieciowa
4) Transportowa
5) Sesji
6) Prezentacji
7) Aplikacji -
Model TCP/IP – 4 warstwy (praktyczny model internetu):
1) Dostępu do sieci (Link)
2) Internetu (Internet)
3) Transportowa (Transport)
4) Aplikacji (Application) -
Mapowanie OSI ↔ TCP/IP (najczęściej używane):
• TCP/IP Link ≈ OSI 1–2
• TCP/IP Internet ≈ OSI 3
• TCP/IP Transport ≈ OSI 4
• TCP/IP Application ≈ OSI 5–7 -
Warstwa 1 OSI (Fizyczna) – „sygnał i medium”:
Przewód, światłowód, fale radiowe, złącza, poziomy sygnału, zakłócenia. Urządzenia/przykłady: patchcord, kabel, transceiver/SFP, media konwerter (w sensie toru fizycznego). Objawy awarii: brak linku, miga „LINK”, przerwa w kablu, zgnieciona skrętka, zabrudzone złącze światłowodu. -
Warstwa 2 OSI (Łącza danych) – „ramki i MAC”:
Ethernet, adresy MAC, przełączanie w switchu, VLAN (logika warstwy 2). Jednostka danych: ramka. Objawy awarii: pętle w sieci, błędna konfiguracja VLAN, kolizje (historycznie), błędy ramek. -
Adres MAC vs IP (bardzo ważne):
• MAC – adres karty sieciowej (warstwa 2), działa lokalnie w LAN.
• IP – adres logiczny (warstwa 3), umożliwia routing między sieciami. -
Warstwa 3 OSI (Sieciowa) – „IP i routing”:
IP, maska, brama, routing (router). Jednostka danych: pakiet. Objawy awarii: zła brama, zła maska, konflikt IP, brak trasy, problem z routowaniem. -
Warstwa 4 OSI (Transportowa) – „TCP/UDP i porty”:
TCP zapewnia niezawodność (potwierdzenia, retransmisje), UDP jest „szybkie” bez gwarancji. Porty (np. 80, 443, 53) identyfikują usługi. Objawy awarii: blokada portu na firewallu, problem z sesją TCP, usługa nie nasłuchuje. -
Warstwy 5–7 OSI (Sesji/Prezentacji/Aplikacji):
To „logika aplikacji”: logowanie, format danych, szyfrowanie, protokoły aplikacyjne. Przykłady: HTTP/HTTPS, DNS, SMTP, FTP, DHCP. Objawy awarii: błędny DNS, zły certyfikat HTTPS, błąd aplikacji, brak uprawnień. -
Enkapsulacja (bardzo egzaminowa idea):
Dane aplikacji są „opakowywane” przez kolejne warstwy w nagłówki: Aplikacja → Segment (TCP/UDP) → Pakiet (IP) → Ramka (Ethernet) → Sygnał (medium). -
Diagnostyka warstwowa (schemat myślenia):
1) Czy jest link? (warstwa 1)
2) Czy działa LAN / MAC / VLAN? (warstwa 2)
3) Czy jest IP / brama / ping do bramy? (warstwa 3)
4) Czy port działa (TCP/UDP)? (warstwa 4)
5) Czy działa DNS / aplikacja? (warstwa 7) -
Przykład (życiowy):
„Internet nie działa, ale Wi-Fi jest” → może być DNS (warstwa 7) albo routing/brama (warstwa 3), a nie problem warstwy 1.
Test interaktywny (10 pytań) – OSI i TCP/IP
Zaznacz jedną odpowiedź w każdym pytaniu i kliknij „Sprawdź wynik”.